Đỉnh Tuyết

Đỉnh Tuyết

ĐỈNH TUYẾT - Một trường hợp hiếm

Trong hàng trăm cuốn sách viết về hành trình chinh phục, Đỉnh tuyết của tác giả Thanh Bình là một trường hợp hiếm. Nó không kể về chiến thắng, mà kể về giới hạn. Không tô vẽ hình ảnh một “nữ anh hùng”, mà cho người đọc nhìn thấy một con người bé nhỏ, run rẩy, đầy mâu thuẫn nhưng vẫn dám tiến về phía ngọn núi cao nhất thế giới.

Tác giả Thanh Bình bước vào thế giới của những ngọn núi bằng thân hình mảnh mai của một người phụ nữ Việt Nam, nhưng mang theo khát vọng to lớn: được chạm tới “nóc nhà thế giới” - Everest. Điều khiến cuốn sách khác biệt không chỉ nằm ở độ cao hay khung cảnh hùng vĩ, mà ở cách tác giả biến chuyến leo núi thành hành trình khám phá nội tâm. Giữa những trang viết về tuyết, gió và băng, hiện ra những câu hỏi rất người: “Tôi đang tìm gì ở đỉnh núi ấy?”, “Có phải ta chỉ đang đi tìm chính mình trong hình hài một kẻ chinh phục?”

Trong Đỉnh tuyết, không có sự tô son cho nỗi đau. Những dòng miêu tả kiệt sức, rét buốt, những phút giây cơ thể gần như gục ngã được viết bằng giọng kể bình thản đến ám ảnh. Nhưng đằng sau đó, người đọc cảm nhận được cơn giông trong lòng tác giả - khi cô phải lựa chọn giữa ước mơ và cha, giữa hành trình của bản thân và trách nhiệm với người thân đang nằm viện. Đó là cuộc leo núi thật sự: leo qua lòng mình. Và chính từ điểm ấy, Đỉnh tuyết không còn là một cuốn hồi ký leo núi, mà trở thành một cuốn sách về sự trưởng thành, dằn vặt và tình yêu thương.

Có thể nói, sức mạnh của Đỉnh tuyết nằm ở sự chân thực đến tận cùng. Tác giả không né tránh yếu đuối, không sợ phơi bày sự sợ hãi hay hối tiếc. Cô viết bằng giọng của một người đã đi qua nỗi đau và học được cách dịu dàng với nó. Bởi giữa băng tuyết lạnh lẽo, cô tìm thấy điều ấm áp nhất: sự bao dung dành cho chính mình.

Văn phong của Đỉnh tuyết giản dị, tiết chế nhưng mềm mại, tinh tế. Những câu văn dường như chứa đựng cả sức nặng của hơi thở nơi núi cao ngàn năm băng giá. Cô không cần cao giọng để nói về chiến thắng. Mỗi câu chữ trong Đỉnh tuyết đều mang hơi thở của sự tĩnh lặng, tĩnh tại, của sức mạnh nội tâm nơi một người đã vượt qua được “đỉnh tuyết” khó khăn nhất cuộc đời.

Điều làm Đỉnh tuyết trở nên đặc biệt hơn nữa là những bức tranh xen kẽ trong từng chương, được chính tay tác giả vẽ. Giữa những trang văn nét bút của tác giả Thanh Bình như một nhịp thở khác. Những bức tranh ấy không chỉ minh họa cho hành trình, mà còn như những khoảng dừng để người đọc ngắm nhìn, thở cùng tác giả, cảm nhận hơi lạnh, ánh sáng, những khung cảnh mang đậm màu sắc văn hóa Nepal hay những lều trại rực rỡ sắc màu giữa bạt ngàn tuyết trắng. Ở đó, chữ và màu hòa làm một - ngòi bút viết tiếp điều cọ vẽ còn dang dở, cọ vẽ nói thay những khoảng lặng mà ngôn từ không thể chạm tới.

Và có lẽ chính sự song hành ấy - giữa ý chí chinh phục một ngọn núi hiểm trở và sự tài hoa trong tâm hồn nghệ sĩ - đã làm nên sức hút của Đỉnh tuyết. Tác giả không chỉ có đôi chân đủ mạnh mẽ để bước đi trong bão tuyết, mà còn có đôi tay đủ mềm mại để vẽ lại cái đẹp, đủ nhạy cảm để ghi lại từng rung động của tâm hồn. Một người phụ nữ vừa có sức mạnh thể chất, vừa có sức bền tinh thần và tài hoa nghệ thuật.

Đọc Đỉnh tuyết, ta thấy bóng dáng một người phụ nữ Việt Nam nhỏ bé nhưng rực rỡ giữa gió tuyết - người đã dùng chữ, màu và trái tim để viết nên hành trình của riêng mình. Cuốn sách là minh chứng rằng, đôi khi chỉ cần một trái tim kiên định và một tâm hồn nghệ sĩ, bạn có thể vừa chạm đến đỉnh núi, vừa chạm đến trái tim người đọc.

THÔNG TIN TÁC GIẢ

Thanh Bình

Họa sĩ, nhà leo núi, người kể chuyện bằng cả chữ và màu.

Cô là một trong số ít phụ nữ Việt Nam đặt chân đến Everest Base Camp, đồng thời là người tiên phong đưa trải nghiệm leo núi và nghệ thuật hội họa hòa quyện trong cùng một hành trình.

Với Đỉnh tuyết, cô viết không chỉ bằng ký ức, mà bằng hơi thở – như một cách lưu giữ lại ánh sáng của những “vết nứt” nơi ánh sáng chiếu vào.

TRÍCH ĐOẠN / CÂU QUOTE HAY

“Đỉnh Tuyết vĩnh cửu không dành cho những kẻ mơ mộng - nó thuộc về những trái tim quả cảm, không khuất phục của những con người tin rằng giá trị thật sự chỉ có thể tìm thấy ở nơi khắc nghiệt nhất trong chính bản thân mình!”

“Ta muốn làm cánh chim,

Bay cao hơn đỉnh núi.

Ta muốn làm cánh gió,

Thổi mây phủ non cao.

Ta muốn làm vì sao,

Rọi đường lên đỉnh tuyết.”

“Có lẽ, sẽ chẳng dễ để tìm thấy một ai đó có cảm xúc và hoàn cảnh giống như tôi để kể lại câu chuyện này, bởi nó là điều chỉ xảy ra đúng với tôi, vào đúng thời điểm ấy, giữa một hoàn cảnh mà không ai khác có thể lặp lại!”

“Thế giới này rộng lớn biết bao nhiêu, sao lại vây hãm mình trong vòng đời nhỏ hẹp!

Không có chuyến đi nào là vô nghĩa… Thế giới này là của bạn, chỉ cần bạn dám bước!”

“Tình cảm ấy được nhen nhóm một cách tự nhiên bằng sự đồng điệu, đồng cảm và đồng hành. Trên hành trình leo núi của chúng tôi, không còn cái gọi là của tôi hay của bạn nữa, mà tất cả trở thành của nhau. Chúng tôi san sẻ cho nhau tất cả những gì mà mình đã mang đi: Từ gói mì tôm, thức ăn, viên thuốc và các vật dụng sinh hoạt hằng ngày… Tất cả đều được sử dụng chung. Ở không gian của những chiếc lều tưởng chừng như khó thở và chật hẹp này, tấm lòng của chúng tôi dành cho nhau lại mở ra rộng lớn vô biên, không còn sự ích kỷ, hẹp hòi, tính toán.”

“Bí quyết đơn giản của việc leo núi là hãy làm ngược lại những gì cơ thể chúng ta đang đòi hỏi.”

“Quan san một dải chiều không nắng

Lữ khách phong sương bước độc hành!”

“Tôi là một người lúc nào tự tin rằng bản thân mình luôn có thể chủ động trước mọi tình huống, thế mà bây giờ bỗng thấy mình vô năng, chôn chân và chỉ biết trông chờ vào vận mệnh. Thế nhưng, với tình trạng hiện giờ của bố, có lẽ mọi thứ đã được số phận sắp đặt sẵn rồi. Một lần nữa, tôi đã cố gắng nuôi hy vọng để rồi lại tan vỡ. Tôi quyết định: TỪ BỎ trong tận cùng của nỗi đau đớn, bất lực và tiếc nuối.”

“Rốt cuộc, cho tới tận cuối cùng, chỉ có một mình bạn phải chịu trách nhiệm với chính cuộc đời của mình. Cho dù là bất kỳ lý do gì, cuộc đời bạn đều đã có sự sắp đặt từ trước bằng tiếng khóc chào đời của bạn và những ngôi sao trên bầu trời hôm đó.

Tôi tin rằng sau này, khi nhìn lại những năm tháng đã qua, tôi sẽ không hối tiếc vì đã dám đương đầu với nỗi sợ hãi của chính mình. Bởi vì sâu thẳm trong tâm hồn, tôi hiểu rằng: Một cuộc đời không dám theo đuổi ước mơ mới thực sự là điều đáng tiếc nhất. Và đôi khi, sự đánh đổi trên hành trình này là thử thách mà ta bắt buộc phải đối mặt.”

“Nếu như bạn hiểu tiếng Phạn cổ, bạn sẽ biết từ “"Namaste” (नमस्ते) là một lời chào truyền thống được sử dụng trong văn hóa Ấn Độ và nhiều vùng Nam Á khác. Khi người Nepal nói câu này, họ sẽ kết hợp với cử chỉ chắp hai tay lên ngực và cúi đầu. “Namaḥ” (नमः) = cúi đầu, kính trọng; “Te” (ते) = đến bạn. Namaste hiểu một cách đơn giản là: “Tôi cúi đầu chào bạn”, nhưng cao hơn đó là: “Tôi kính chào Thánh thần trong bạn bằng Thánh thần trong tôi”.

Lời chào Namaste không chỉ là nghi thức xã giao thông thường, mà còn là biểu tượng của triết lý sống sâu sắc đã tồn tại hàng nghìn năm trong nền văn minh Ấn Độ cổ đại. Khi hai bàn tay chắp lại tạo thành hình Añjali Mudrā (tư thế bàn tay cầu nguyện), ngón tay hướng lên trời, biểu tượng cho sự kết nối giữa con người với vũ trụ, giữa thân xác với tâm linh. Bàn tay áp vào nhau còn tượng trưng cho sự hợp nhất của hai nửa - Âm và Dương, trái và phải, con người và thần thánh.”

“Thấy tôi say sưa ngắm, người họa sĩ già với đôi mắt sâu thẳm lên tiếng bắt chuyện. Theo lời ông, Thangka là một loại hình nghệ thuật hội họa mang đậm nét văn hóa tâm linh, mở ra một vùng trời tôn giáo kỳ vĩ, chứa đựng sự thiêng liêng và uy nghiêm của những vị Phật, Bổn Tôn. Đó không đơn thuần là bức tranh trang trí, mà là một biểu tượng sống của vũ trụ quan Phật giáo Tây Tạng, nơi nghệ thuật - tâm linh - triết lý - thiền định hòa làm một. Chúng là công cụ thiền định, là phương tiện giáo hóa, là biểu tượng của trí tuệ và lòng từ bi vô lượng. Mỗi đường nét, mỗi màu sắc, mỗi biểu tượng trong tranh đều mang những ý nghĩa sâu xa, được tạo ra theo những quy chuẩn nghiêm ngặt đã lưu truyền qua hàng nghìn năm.”

Dãy Himalaya hùng vĩ ngoài kia, với những đỉnh núi phủ tuyết trắng xóa, vẫn sẽ chờ đợi. Đỉnh Everest vĩ đại vẫn đứng lặng yên, bất biến trước dòng thời gian và những biến cố của con người. Nó đã chứng kiến biết bao nhiêu giấc mơ, biết bao nhiêu quyết định khó khăn, biết bao nhiêu cuộc chia ly và đoàn tụ. Và giờ đây, nó đang chứng kiến tôi - một người đang đứng giữa ngã ba của cuộc đời.

“Hiển thị trên màn hình là tin tức cập nhật số giấy phép Sở Du lịch Nepal đã cung cấp cho những nhà leo núi: 319 giấy phép đã được cấp. Tôi lướt nhanh qua danh sách các quốc gia có người tham gia, tim đập nhanh hơn khi mắt di chuyển xuống cuối trang. Và đó, nằm ở dòng cuối cùng: Việt Nam - 2 thành viên (1 nam - 1 nữ). Môi tôi bất giác nắn ra một nụ cười mỉm, bởi người Nữ đó chính là tôi.”

“Người Sherpa gọi đỗ quyên là Gurans. Đây là quốc hoa của Nepal, là biểu tượng của sức sống - thứ có thể tồn tại, thậm chí nở rộ, ngay cả trong điều kiện khắc nghiệt nhất. Loài hoa này cũng gắn liền với một truyền thuyết rằng: Đỗ quyên đỏ được sinh ra từ máu của một vị thần đã hy sinh để bảo vệ núi rừng, vì vậy hoa cũng mang theo năng lượng bảo hộ. Thế nên người dân địa phương chỉ cần đặt đỗ quyên trong nhà là giữ được sự bình an, tránh được tà khí, bảo vệ cho sức khỏe gia đình.”

“Giữa vùng núi non trùng điệp của dãy Himalaya, nơi gió gào, mây vờn, cây cầu treo Hillary như một sợi dây mong manh căng giữa trời, dẫn lối vào thánh địa Namche Bazaar. Đứng trên cây cầu ấy, con người như bị treo lơ lửng giữa hư và thực - phía dưới là vực sâu hun hút, nước sông Dudh Koshi cuộn trào bọt trắng; phía trên là khoảng không xanh thẳm, chỉ còn tiếng gió thổi vù vù qua dây cáp như lời thì thầm từ ngàn xưa vọng lại. Cây cầu không chỉ là kỳ công của con người trong công cuộc chinh phục thiên nhiên, mà còn là ngưỡng cửa thiêng liêng, nơi mỗi bước đi đều như một lời thề lặng lẽ với chính mình: Vượt qua nỗi sợ, vượt qua chính bản thân, để chạm đến thị trấn của những giấc mơ, nơi mặt trời rọi qua mái nhà, và đỉnh Everest hiện lên như một lời chào cao cả từ trời đất.”

“Đó không phải một khu cắm trại mà chính xác là một thành phố nhỏ bằng vải bạt và ý chí, dựng tạm giữa đại dương băng đá. Đứng từ phía xa, hiện lên trong mắt tôi là hàng trăm chiếc lều màu vàng, cam, đỏ, lấp ló giữa những khối băng vỡ, được dựng khéo léo trên nền đá trơn lạnh, cạnh các khe nứt của sông băng Khumbu, giống như những đóa hoa lửa nở bung giữa mùa đông vĩnh cửu. Phía sau, Khumbu Icefall dựng lên như một con rồng băng đang ngủ - vách băng rạn nứt, dựng đứng, xé toạc đường chân trời bằng hàng ngàn khối băng sắc như kiếm. Cảnh tượng ấy vừa choáng ngợp vừa đáng sợ, khiến người leo núi đứng sững lại, bởi trái tim không thể chấp nhận nổi vẻ đẹp nghiêm khắc đến tàn nhẫn của nơi này.”

“Khi lên núi, đặc biệt là những vị trí cao hơn 5000m, hệ tiêu hóa của con người hoạt động kém đi rất nhiều. Thế nên một trong những triệu chứng mà hầu hết nhà leo núi cũng gặp phải là tình trạng rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy. Dù bụng dưới đang trong cơn căng tức nhưng tôi vẫn buộc phải quay về lều của mình. Kinh nghiệm từ những lần leo núi trước đó đã dạy tôi phải chuẩn bị các túi vệ sinh để sử dụng vào ban đêm, và lần này chúng trở thành cứu tinh của tôi trên suốt hành trình.”

“Bất chợt, giữa màn đêm tĩnh lặng, một tiếng sủa vang lên, làm tôi giật mình. Không rõ từ đâu, một chú chó mực đen tuyền đột nhiên xuất hiện, nhảy chồm về phía tôi, đuôi ngoáy lia lịa như gặp lại người quen.

‘Trời đất... mày đi lạc sao?’ Tôi thảng thốt kêu lên.

Khu vực này đã cách Base Camp khá xa, không có một ai sinh sống quanh vùng này, chỉ có những nhà leo núi đi qua. Làm sao một chú chó lại có thể lên tận đây, ở độ cao gần 5500m, nơi mà hàm lượng oxy trong không khí đã giảm đến mức nhiều người còn khó thở?”

“Văng vẳng phía trước, những tiếng ho khan như xé lồng ngực ai đấy vang ra phá tan không gian tĩnh mịch. Đó là chứng ho Khumbu (Khumbu Cough) - một triệu chứng phổ biến ở hầu hết những người chinh phục Everest. Căn bệnh cấp tính này có đặc điểm đặc biệt đến nỗi mà người ta đã đặt cho nó hẳn một cái tên riêng.[...] Khi bạn ho hàng trăm, hàng ngàn lần mỗi ngày và điều đó kéo dài trong suốt nhiều ngày - xương sườn, nhất là các xương ở giữa, sẽ bị chấn thương, rạn nứt hoặc gãy hẳn. Thực tế trên núi cao luôn tàn nhẫn như thế. Và tiếng ho Khumbu - nó không chỉ là một triệu chứng y tế, mà là một bản nhạc nền đầy bóng tối của hành trình leo núi cao. Một âm thanh không ai muốn nghe lại, nhưng những ai đã từng đi qua cũng không thể nào quên.”

“Tôi đã tiến vào sâu trong Khumbu - trái tim băng giá của Himalaya. Nhiệt độ đang dưới âm 20 độ, và tiếng răng rắc dưới chân như nhắc nhở: ‘Cẩn thận. Mỗi bước chân ở đây có thể là bước cuối cùng.’”

“Phía dưới là lớp băng tuyết dày của Khumbu, phía trên là mặt trời nóng bỏng như đang sát ngay trên đầu. Sự đối nghịch này tạo nên một trong những trải nghiệm kỳ lạ nhất mà tôi từng có - nửa người như đang ở địa ngục lửa, nửa người như đang ở địa ngục băng.”

“Một chiếc thang nhôm đầu tiên